Glikacja – co to takiego?

Wpływ na starzenie się skóry ma wiele czynników, między tymi najczęściej wymienianymi jest promieniowanie UV, palenie papierosów czy nieodpowiednie odżywianie.

Kolejnym czynnikiem jest proces glikacji. Dziś temu procesowi przyjrzymy się bliżej, ponieważ rzadko się o nim mówi, a pełni kluczową rolę gdy chcemy zadbać o zdrowy i młody wygląd naszej skóry.

Glikacja jest to nieenzymatyczny proces zachodzący najczęściej między glukozą, a białkiem, DNA oraz lipidami. Rozróżniamy zjawisko glikacji zewnętrznej oraz wewnętrznej. Zewnętrzna to taka, która zachodzi poza organizmem człowieka. Do tego procesu dochodzi podczas przygotowania posiłków, kiedy cukry, białka oraz lipidy poddawane są obróbce, za pomocą wysokiej temperatury.

Natomiast wewnętrzna to taka, która zachodzi spontanicznie w organizmach żywych.

Proces ten dotyczy głównie białek, w których strukturze znajduje się lizyna.

Końcowym produktem glikacji jest AGE?s (advanced glycation end-products).

Te produkty są bardzo trwałe i niestety jest to proces nieodwracalny. Szybkość przebiegu reakcji glikacji zależna jest od dwóch czynników: stężenia substancji reagujących ze sobą oraz czasu trwania kontaktu między cząsteczkami.

Zawartość produktów glikacji w tkankach wrasta wraz z wiekiem. Przyczyną tego prawdopodobnie jest zmniejszona zdolność do usuwania ich z organizmu. Z kolei to może być spowodowane wolniejszym metabolizmem, co skutkuje spowolnionym mechanizmem przebudowy tkanek.

Kolagen jest jednym z tych białek, który zostaje dłużej w organiźmie.
W momencie gdy kolagen ulega glikacji pod wpływem cząsteczek cukru dochodzi do zwiększenia ilości włókien krzyżowych, czyli zmienia się jego struktura. Efektem całego procesu jest zesztywnienie włókna, zmniejszona rozpuszczalność tego białka oraz obniżona podatność na trawienie przez enzymy np. metaloproteinazy.

W momencie kiedy wszystkie procesy w organiźmie odbywają się w sposób prawidłowy, uszkodzone białko (kolagen) zostaje usunięte. Na jego miejsce fibroblasty są w stanie syntetyzować nowe białko i umieścić go w miejscu gdzie zostało usunięte wcześniejsze włókno. Schemat ten przedstawia prawidłowo i fizjologicznie działający mechanizm przebudowy macierzy pozakomórkowej. Jednak na skutek glikacji i zwiększonego stężenia jej produktów jakim jest AGE?s dochodzi do zachwiania równowagi tego procesu. Przekłada się to na przyśpieszone starzenie się skóry np. spadek elastyczności skóry. Glikacja odgrywa bardzo ważną rolę w procesie starzenia chronologicznego!

Na skutek glikacji kolagenu w skórze właściwej, zauważono również różnicę w kształcie i układzie fibroblastów w skórze.

Inne białka takie jak albumina, hemoglobina lub enzymy takie jak np. cyklooksygenaza, dehydrataza kwasu d-aminolewulinowego (ALA-D), są to substancje, które przez krótszy czas pozostają w organiźmie. W momencie kiedy dotyka ich glikacja, następuje proces modyfikacji prowadzącej do powstania wczesnych procesów glikacji i nie pozostawiają one trwałych zmian w organiźmie, ponieważ zostają usunięte.

Występuje jeszcze jeden problem z cząsteczkami AGE?s. Mogą one reagować z receptorami komórek błonowych.

Jedną z pierwszych grup komórek, na których znaleziono receptor dla tych cząsteczek były makrofagi. W momencie gdy, dojdzie do połączenia AGE?s z receptorem znajdującym się na błonie makrofaga, dochodzi do wzrostu syntezy i sekrecji cytokin o działaniu pro-zapalnym (Interleukina-1) oraz czynnika martwicy nowotworów (TNF-?).

AGE mogą przyczyniać się również do zapoczątkowania reakcji zapalnej w organiźmie. Połączenie się produktu AGE?s z receptorem na komórce śródbłonka i leukocytach, aktywuje do wytworzenia się cytokin zapalnych oraz białka CRP. Proces ten ma wpływ na niszczenie tkanek, dysfunkcje białek strukturalnych oraz enzymów. Może to doprowadzić do modyfikacji nie tylko kolagenu skórnego, ale również kolagenu, który znajdziemy w ścianach naczyń krwionośnych. Spowoduje to większą sztywność ścian i zwiększenie ciśnienia krwi.

Co ciekawe zwiększoną ilość produktów AGE?s możemy zauważyć u osób chorujących na cukrzycę.

Zidentyfikowano około piętnastu produktów glikacji białek (AGE?s) wśród nich wyróżnia się: pentozydynę, karboksymetylolizynę, pyrralinę, argpirymidynę, pochodne imidazolowe.

Ilość receptorów dla produktów AGE?s wzrasta wraz z wiekiem, oraz u osób chorych na cukrzyce. Cząsteczki AGE znajdujące się w organellach komórkowych oraz jądrze, wpływają na produkcję wolnych rodników. Ilość produkowanych wolnych rodników w obecności AGE zwiększa się 50-krotnie u osób starszych i chorych na cukrzycę.

Jak zmniejszyć skutki procesu glikacji?

Jest kilka informacji, które mówią o skuteczność hamowania powstawania produktów AGE?s poprzez aspirynę (niestety ona sama może powodować zmiany w strukturze białek oraz inicjować procesy ich destrukcji) i ibuprofen. Potwierdzono również skuteczność działania flawonoidów przeciwko tworzeniu w kolagenie pentozydyny. Substancje, które mają zdolność usuwania produktów AGE?s z organizmu nadal są obiektem badań naukowych.

Dlatego jeśli chcesz, aby Twoja skóra była nieustająco piękna i młoda zredukuj spożywanie cukru do minimum! To najlepsza ochrona przed przedwczesnym starzeniem spowodowanym glikacją.

Źródła:

  1. Rola nieenzymatycznej glikozylacji białek w procesach starzenia organizmu i patogenezie chorób wieku podeszłego. Agata Jabłońska-Tyrpuć, Romuald Czerepak. 
  2. Przeciwglikacyjne właściwości ekstraktów roślinnych bogatych w polifenole.Agnieszka Klepacka
  3. Mechanizmy starzenia: uszkadzanie cząsteczek i zapalenie starcze.Wojciech Sawicki, Jacek Malejczyk, Martyna Wróblewska
  4. Protein Glycation, Diabetes, and Aging. Peter Urlich, Anthony Cerami
Weź udział w dyskusji

Your email address will not be published. Required fields are marked *